Türk Meclisi

Anasayfa Görüşler Tartışmalar Haber & Yorum Temel Bilgiler Anketler Arama İletişim
Türk Meclisinde kayıtlı toplam kullanıcı: 1793
Görüşlerde Yer alan toplam Makale sayısı: 8167
Açılan toplam Tartışma konusu sayısı: 233
Tartışma Panelindendeki toplam Mesaj Sayısı: 752
Toplam 797 Bilgi Makalesi ve toplam 2000 Haber bulunmaktadır.
Üye olmak istiyorum
Şifremi unuttum
Kullanıcı Sözleşmesi
Kullanıcı:
Şifre:
Okuyucularımıza Sunduğumuz Temel Bilgiler
ORTA ASYA`DA X-XIII. YÜZ YILLARDA `TÜRK` ADI ÜZERİNE BAZI KAYITLAR
ORTA ASYA`DA X-XIII. YÜZyıLLARDA `TÜRK` ADI ÜZERİNE BAZI KAYıTLAR Ömer Soner HUNKAN Özet Orta Asya`da "Türk" adı üzerine X. ve XIII. yüzyıllar arasına ait nümizmatik veriler ile İslami metinlerde yer alan bazı kayıtlarda bu dönemde "Türk" adı ile ne kastedildiğini anlamaya yarayan bazı ip uçları yer almaktadır. Bu çerçevede, Türk hakanlığı devrinde X-Xl. yüzyıllar arasında Fergana ile Kuz Ordu (Balasagünj`da basılan paralarda ve XII. yüzyıl ortalarında Özkend`deki Hüseyn b. Hasan türbesi kitabesinde yer alan "Türk" adı kayıtları, Utbi, Gerdizi. Beyhaki, Kaşgari, İbnü`t- Esir, Şebankarei V.S. müelliflerin eserlerinde kaydedilen "Türk" adı ile karşılaştırılarak, bu dönemde Türk adının ne anlamda kullanıldığı tespitedilmeye çalışılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Orta Asya, Karahanlılar, Türk adı, Türkler Records On The Name "Turk" In Central Asia Between The Tenth And Thirteenth Centuries Abstract There are same clues about the meaning of the word of Turk in central Asia during Xth and XIIIth eenturies and these clues are present in some numismatie and lslamic sourees. The name of "Turk" is present on the coins of Fergana and Ku? Ordu between Xth and XIth centuries. In addition to that we can see the name of "Turk" on the inseription of Huseyn b. Hasan` s turbe in XIJth century. These datas are eompared with the name of "Turk" in the books of Utbi, Gerdizi. Beyhaki, Kaşgari, İbnü `I-Esir, Şebankarei ete. and it is tried to understand the meaning of the name of "Turk` during these eenturies. Key words: Central Aisa, Turks, Karahanids, `Türk" adının tarihte ilk defa ne zaman ve hangi kaynaklarda ne şekilde kaydedilmiş olduğu, tarihi süreç içindeki telaffuzlan ve anlamı meselelcrın6 Türkiyat Araştırmaları de pek tabi olarak, ortaya atılmış bir hayli görüş söz konusudur.` Ancak umumiyetle Çin, Hind, İran, Grek, Musevi, Ön Asya yazıtları, Bizans ve Arap kaynaklarında yer alan bazı kayıtlara göre, en geç Gök-Türk çağından, M.Ö. 2. bin ortalarına kadar geri götürülebilen "Türk" adının, "kuvvet" anlamına geldiği ve Türkçe konuşan kavimlerin bu ad ile tesmiye edildiği kabul edilmektedir. İşte, bu çerçevede bizim burada yapmak istediğimiz, Orta Asya` da "Türk" adı üzerine X. ve XIII. yüzyıllar arasına ait nümizmatik veriler ile İslami metinlerde yer alan bazı kayıtlardan hareket ederek, bu dönemde "Türk" adı ile ne kastedildiğini anlamaya çalışmaktan ibarettir. X. Yüzyılın ikinci yarısında Orta Asya`da yeni Müslüman kimliği ile Seyhün ötesinde siyası birliğini tesis etmiş olan "Türk hakanlığı" (Karahanlılar), öteden beri Samanilere son vererek Maveraünnehr`i ele geçirmek ve böylece İslam coğrafyasına fiilen girmek için önüne gelen fırsatları değerlendirmeye çalışmakta idi. Nihayet, hakanlığın batısını yöneten Buğra Han EbU Musa Harun, Maveraünnehr`e yönelerek, Fergana`yı ele geçirdi ve burada kendi adına para bastırdı. Türk hakanlığına aitbugün mevcut olan en erken tarihli (381 / 991-992) bu Fergana dirheminde/ Buğra Han EbU Musa Harun kendini "Türk Hakan" şeklinde tavsif etmektedir (İşanhanov ve Koçnev 1979: 146). "Türk" adını, hanedanın doğu koluna mensup başka üyelerinde de görmek mümkündür. Yer ve tarihleri silik ya da net okunamayan `44`7/ 1049-7 tarihli ve yeri belirsiz bir dirhemde ` "Buğra Kara Hakan" unvanı ile zikredilen Buğra Han Muhammed (449 / 1057-1058)`in tabii, "Yağan Türk Tegin" unvanlarını taşıyan bir hanedan mensubu idi (Koçnev 1997: 285, n.1298). JBu görüşler için bkz. i. Kafesoğlu, "Tarihte `Türk` Adı", Reşit Rahmeti Arat İçin, Ankara, 1966: 306-319; Z. V. Togan, Umumi Türk Tarihine Giriş, İstanbul, 1981: 36-37; "Türkler", İA, XIl/2, 1997: 142-143; B. Ögel, Türk Kültürünün Gelişme (ağları, İstanbul, 2001: 6-12: A. Taneri, Türk Kavramının Gelişmesi, Ankara, 1993: 63-69. :>Arka Yüz: -",I .,c.l11 ~ J ;U3.111y~ ",y;..JI -ili.., ....!ıl~i ....!ı~UJI ..ılıl JY".J ~ ..ılı ~I 0! ~ j)l..,) ~I ~yJI .):!AI ....ıY` jljL;.. ~ji ,-,,",Y`: (Arka Yüz: lillah Muhammed Resülullah et-Tai` lillah el-Halife Melikü`l-Maşrık Şehabü`d-Devle ve Zahirü`d-Da`ve Ebu Musa Türk Hakan Mevla Emirü`l-Mü`rninirı Cı-Halife Arslan Tegin b. Uluğ Tegin) 3 Ün Yüz: jı5:., -!lJi ..:;~ Arka Yüz: ..:;,;L;.. Ip IY-i (Yığan Türk Tegİn / Buğra Kara Hakan) Orta Asya `da X-XııI. Yüzyıllarda "Türk" Adı Üzerine Bazı Kayıtlar 7 "Türk" adına bir de 450 / 1058-1059 tarihli Kuz Ordu (Balasagün) yazı üslubuna uygun dirhemlerde" "Tonga Kara Hakan`Ya tabi olan ve sadece "Türk" unvanının okunabildiği bir hanedan mensubunda rastlanmaktadır (Koçncv 1997: 286,11, 1318-9). XII. Yüzyılın ikinci yarısında Özkend`de Hüseyn b. Hasan türbesindeki Rebiülahir 547 / Temmuz-Ağustos 1152 tarihli kitabede Alp Kılıç Tonga Bilge Türk Tuğrul Hakan unvanları ile zikredilen Hüseyn b. Hasan `ın unvanları arasında da "Türk" adına tesadüf edilir (Pritsak İA VI: 270; Koçnev 1996: 355). . Bu kayıtlarda yer alan "Türk" adı, "kuvvetli" anlamında bir unvan mı yoksa mensup oldukları hanedam gösteren nesebi veya kavmi bir ad mı idi`? İslami metinlerde bu sorulara cevap verecek bazı ip uçları bulunmaktadır. Şebankarei (ö. l358)`nin XIV. yüzyılın ilk yarısında yazdığı Mecma`ü`l- Ensdb`ô»; `Türk" adını kullanan Buğra Han Harun`un oğlu Kadır Han Yusuf ile Gazneli Sultan Mahmud arasında geçen bir diyaloga ait orijinal bir bilgi yer almaktadır. Buna göre, Sultan Mahmud, Hindistan işlerinden eli boşalınca Türk memleketi (Türk Hakanlığı) ile ilgilenmeye başladı ve Kadır Han Yusuf`a elçiler gönderdi. Maveraünnehr"i görmek istediğini, burayı zapt etme konusunda kendisi ile meşvereti arzu ettiğini bildirdi. Kadır Han Yusuf ileri görüşlü biri idi. Baktı ki, Sultan Mahmud kararlı, çekinerek şöyle cevap verdi: "Bizim aramızda özel bir dostluk vardır ki, sen Türk aslındansın, yabancı değilsin. Bütün memleket senden rahatsız değildir. Ama, senin gelmen zahmet olur. Bir naip gönder (Şebankarei 1376: 57).,,5 Şebankarei`rıin verdiği bu bilgiye göre, Kadır Han Yusuf kendini "Türk" soyundan görmektedir ve kendisi gibi "Türk" soyundan olduğunu bildiği Sultan Mahmud ile arasında bu durumu dostluğa vesile saymaktadır. Zira, Sultan Mahmud`un babası Sebüktegin, Türk hakanlığı ülkesinde önemli bir merkez olan Barshan şehrinden idi iPendndme "Merçil tre." 1975: 227- 228). Barshan ise, Türk Afrasyabın oğlunun adı ve onun kurduğu bir şehirdir (Kaşgari III 1992: 417). Nitekim, Beyhaki`nin kayıtlarında yer alan başka bir diyalogda İran `ı temsil eden Sultan Mahmud, Kadır Han Yusuf ve oğul- 4 Ön Yüz: ... ı.!lji Arka Yüz: ;JJJ.ıl1 ... Lüb ... (Türk ... ! ...Tonga ... ed-Devle). Diğer bir parada; Ön Yüz: ...ı.!lji Arka Yüz: ":;l!(b.. i).) .i..ib (Türk ... / Tonga Kara Hakan). 5 ":;.l.alLal .w.....i 6u.l j3 jI ..::..&l...... 4...,ı, j ~.ıJ~ j"?Y j...."ı ji j3 ..? .•...6....•.•.::..u..,1 ~ J.l La 04-0 ...~ y-! ...,.u.i -":!L:, .ı.:,lı w=. j j3 8 Türkiyat Araştırmaları larını yani, Türk hakanlığı hanedanını "Türkler6 ,. adı ile muhatap almaktadır (Beyhakı1977: 695-696). Şu halde, paralarda ve Özkend kitabesinde yer alan "Türk" adının, "kuvvetli" anlamında kullanılan bir unvan olarak değil, hanedanın bağlı olduğu soyu ifade etmek için kullanıldığını düşünmek mümkündür. Bilindiği üzere Türk hakanlığından önce kendilerini "Türk" olarak vasıflandıran tek hanedan Gök-Türk hanedanı yani, tarihi Aşina sülalesi idi. Nitekim, İslam kaynaklarında Türk hakanlığının menşei kabul edilen "Türk Afrasyab (Cüzcani i 1363: 140)"ın, Mesüdi`rıin bir kaydına göre Aşina`nın bir kolundan geldiği anlaşılmaktadır (Mesüdi i ı985: 134). Bu nedenle olmalıdır ki, . Türk hakanlığı hanedanı mensupları İslami metinlerde "Kadır Han Türk (Yüsuf b. Harun)" (Cüzcani i 1363: 230), "Togan Han Türk (Ahmed b. Ali)" (Curfadekani 374: 294), "İlig Han Türk (Nasr b. Ali)" (Şebankarei 1376: 48) ve "Subaşı Tegin Türk (Ali Tegin)" (Gerdizi 1363: 388) şeklinde "Türk" adı ile birlikte zikredilmektedir. Paralarda ve Özkend kitabesinde kendilerini "Türk" olarak vasıflandıran yöneticilerin mensup olduğu hanedandan dolayı Cüzcani, onlan genel bir ifade ile, "Afrasyabiyan (Afrasyablılar)", "Harran-ı Afrasyabi (Afrasyablı hanlar), Selarin-i Afrasyabi (Afrasyablı sultanlar), Mülük-u Türkistan-ı Afrasyabi (Afrasyablı Türkistan meikleri) ya da. Ümerayı Afrasyabi (Afrasyablı emirler)" (Cüzcani i 1363: 245,247.252,307,309,403) şeklinde tanımlarken, İbnü `I-Esir de bu hanedanı "Al-i Afrasyab et-Türki (Türk asıllı Afrasyab ailesi)" olarak genel bir tanımın içine yerleştirrnektedir (İbnül-Esir IX 1995: 320). Türk Afrasyab, devletin en üst mevki i olan Hakan yani, Han-ı Hanarı unvanı taşırken, oğullan sadece Han unvanı alırdı (Kaşgari III ı992: 157; Harizmi 1895: 120). Bu nedenle olmah ki, kaynaklarca Türk Afrasyab menşcinc dayandınlan hanedan, dönemin İslam kaynaklannda "Beni Hakan Ulakan oğulları)" (Mcnini II 1286: 83), "AI-i Hakan (Hakan ailesi)" (Nizami Aruzi 1982: 80). "Peseran-ı Hakan (Hakan oğulları)" (Nasır Hüsrev 375: X4). "J(an-ı Hanarı (Hanlar hanı) (Semani 1898: 65; Reşidü `d-Din ILIS 1999: 40)". "Evladü `l-Haniyye (Hanlık oğulları)" (İbnü`l-Esir IX ı995: 59; X: `)]ılı :asr Mişkan. Sultan Mesüda babası Sultan Mahmud`dan duyduğu bir sözü hatu latmaktadrr: "Bizim Türklere (Türkan) yakınlaşmamız zaruretten kaynaklarun. ıktadu i ger bir fırsat ele geçirirlerse bizi bırakmazlar ve bize itibar etmezler (Bcyhak: i <)7: (ı95-696)." Orta Asya `da X-XııI. Yüzyıllarda "Türk" Adı Üzerine Bazı Kayıtlar 9 333) ve "Beytü`l-Haniyye (Hanlık ailesi)" (İbnü`I-Es`ir IX 1995: 320) adları ile de kaydedilmektedir. Bazen de hanedan mensuplarının hakim olduğu coğrafyaya nisbetle ülke adı olarak, "Hanan-ı Türkistan ya da "Hanat-ı Türkistan" (Beyhaki ı977: 87, 103, 944), "Memleket-i Türk" (Şebankarei 1376: 59), "Zemin-i Turan" (Cüzcani i 1363: 230) ve "Mernalik-i Türkistan" (Cüzcarıi i 1363: 254), ülkenin yöneticisi ise "Han-ı Türkistan" (Beyhaki 1977: 667; Nizamü`f-Mülk 1982: 148,163) ve "Hakan-ı Türkistan" (Cüzcani 11363: 230), ayrıca "Türk Hakan`ı" (İbnü`l-Adim 1976: 33), "Havakinü`t-Türk (Türk Hakanları) (Karşı 1898: 130) ve "Hanan-ı Türk (Türk hanları)" şeklinde kaydedildiklerine rastlamak da mümkündür. Bu bilgiler çerçevesinde Barthold`un " ... Bunlardan sonraki devirlerde en çok şöhret kazananlar Karluk, Uygur ve Kırgızlardır; lakin bu kavimlerin daha o zaman. kendilerini Türk diye adlandırdıklarına ait bir delil yoktur. Türk kelimesinin son zamanlarda bilinen anlamı (yani bütün Türk kavimlerinin hepsini içine alan bir ad olması) Müslüman kavimlerin eseri olsa gerek. Araplar birçok kavimlerin Vll-Vlll. yüzyıllarda savaştıkları Türkler ile aynı dilde konuştuklarını gördüler ve bundan sonra hepsini Türk diye adlandırmaya başladılar. Sonra İslamiyet`! kabul eden Türkler de gitgide kendilerini Türk diye adlandırınaya başladılar. .. Türk kelimesi Avrupa`da yalnız Selçuk ve daha sonra Osmanlı devletini kuran ve esasen Orhun Türkleri gibi Oğuz nesIinden gelen kavim için kullanıyordu ... (Barthold 1975: 41)." şeklindeki görüşleri de değerini kaybetmektedir. Zira, Gök-Türklerin bir devamı olan ilk Müslüman Türk devleti "Türk hakanlığı"nın bir mensubu olan Buğra Han Harun`un islam coğrafyasına girdiği Fergana`da 381 ! 991-992`de adına kestirdi ği dirhemde kendini "Türk Hakan" olarak adlandırınası, Oğuzların dışında Karluk, Çiğil, Tuhsi, Yağma V.s. Türk boylarının da bu adı benimsediklerini gösterınektedir. Buğra Han Harun, nasıl ki, 382/992-992 tarihinde Buhara`da bastırdığı dinarda (İşanhanov ve Koçnev 1979: 149), daha önce Samanilerde ya da diğer Müslüman devletlerde olmadık bir şekilde, üç ayete birden yer vererek, dindar bir hakan portresi altıda islam adına `rnuhteris` Samanılerden Buhara`yı aldığını ve bu devlete son verdiğini ilan etmişse, "Türk Hakan" yazıları ile de yeni hanedanın kimliğini her tarafa duyurınak istemiş olmalıdır. Nitekim, ortaçağın en etkin propaganda aracı, herkesin kesesinde bulundurmak isteyeceği, yöneticilerin adına bastırdıkları paralardı ve Türk hakanlığının Orta Asya` da hakim olduğu bölgeler de ticari hayatın en can lı olduğu yani, para alışverişinin yoğun olacağı muhakkak olan tarihi ipek yollarının geçtiği sahalardı. 10 Türkiyat Araştırmaları Daha X.ve XI. yüzyıllarda kaynaklara yansıyan bu "Türk" bilincinin, Türklerin birden bire Akdeniz`e kadar bütün Orta Doğu`ya hakim olmaları sürecinde, farklı kavimlerIe karşılaşmalarının bir sonucu olarak, bugünkü milliyetçilik normlarından biri olan "mukayese" hissiyatını canlandıracağı ortadadır. Bu kapsamda, yine Türk hakanlığı hanedanının bir üyesi olduğu tahmin edilen ve mülteci olarak Bağdad`da bulunan Mahmud Kaşgari`nin kayıtları dikkate değerdir. Ona göre; "Türk, Tanrı peygamberi Nuh `un oğlunun adıdır. Bu, Tanrı`nın, Nuh oğlu Türk`ün oğullarına verdiği bir addır. .. Türk sözü, Nuh`un oğlunun adı olduğunda bir tek kişiyi bildirir, oğullarının adı (Kaşgari i 1992: 350) olduğunda, "beşer" kelimesi gibi çokluk ve yığını bildirir. Bu kelime, müfret ve cemi yerinde kullanılır, nitekim "Rum" kelimesi Tanrı peygamberi İshak`ın oğlu lysu, Iysu`rıun oğlu Rum`un adıdır; oğulları da bu ad ile anılmıştır, Türk kelimesi de böyledir. Biz, ı ad olarak Türk adını ulu Tanrı vermiştir` dedik. .. hadis şöyledir: `Benim bir ordum vardır. Ona Türk adını verdim. Onları Doğu`da yerleştirdim. Bir ulusa kızarsam Türkleri o ulus üzerine musallat kılarım.` diyor. İşte bu, Türkler için bütün insanlara karşı bir üstünlüktür. Çünkü, Tanrı onlara ad vermeyi kendi üzerine almıştır; onları yeryüzünün en yüksek yerine, havası en temiz ülkelerinde yerleştirmiş ve onlara (Kaşgari 11992: 351) "Kendi Ordum" demiştir. Bununla beraber Türklerde güzellik, sevimlilik, tatlılık, edep, büyükleri ağırlamak, sözü yerine getirmek, sadelik, övünmemek, yiğitlik, mertlik gibi övülmeye değer sayısız iyilikler görülmektedir (Kaşgari i 1992: 352). Türkler aslında yirmi boydur. Bunların hepsi Türk b. Yafes b. Nüh`a kadar ulaşır (Kaşgari i 1992: 28)." Esasen. Mahmud Kaşgari "Türk" kelimesinin anlamını "olgunluk vakti" olarak özetlernektedir (Kaşgari i 1992: 353). Ancak, "Türk" adının anlamının, bazı İslami metinlerde, Türklerin Yecüc ve Mecüc seddinın arkasında "terk" edilmiş olduğuna veyahut da Yafes`e düşen sahanın insandan yoksun "terk" edilmiş bulunmasına bağlanması, Arapça`da "terk" etme kelimesine benzetilerek yakıştırıldığı açıktır (Kafesoğlu 1966: 316). Zira, "Türk" adının bugünkü telaffuz şekline uygun olarak İslam kaynaklarından önce, "Türük" yazılışı ile birlikte, "Türk" şekli ile de Orhun kitabelerinde yer aldığı bilinmektedir (Orkun i 1994: 101; Kafesoğlu 1966: 313). Nitekim, İslami metinlerde Türklere dair bu türden yakıştırmalara bazen rastlamak mümkündür ki, Türklerin kuvvetli ve savaşçı olan yönü ile köse olan fiziki yapısının, Türk`ün atası Yafesin hastalandığında Kurt sütü içmesine ve karınca yumurtası yemesine bağlanması (Gerdizi 1363: 548), bu türden yakıştırmalar arasındadır. Sonuç olarak özetle denilebilir ki, X. yüzyılın sonlarına doğru islam coğrafyasına siyasibir güç olarak girineye başlayan Türk hakanlığında haOrta Asya `da X-Xlll. Yüzyıllarda "Türk" Adı Üzerine Bazı Kayıtlar II kim sınıf, "Türk" adını kullanarak, İslam öncesi Gök-Türklere kadar uzanan soyağaçlarına bağlı kalmayı sürdürmüşler ve bunu, kendileri gibi Türk kabul ettikleri komşu devletlerle dostluğa bir vesile saymışlardır. Bu nedenle Müslüman olmalarına rağmen islam kaynaklarında onlar, yıkılışıarına kadar "Türk" soy ve kavmi adı altında kaydedilmişlerdir. İslam kaynaklarının söz birliği ettiği üzere Türk b. Yafes b. Nüha uzanan kavmi birlikte, Orta Asya` dan Akdenize uzanan Müslüman ortaçağında hızla akan siyası sürecin yarattığı hengamede kuvvetli bir "Türk bilinci" ortaya çıkmış ve bu durum, yine yer yer İslam kaynaklarına yansımıştır. Kaynakça BARTHOLD, V. V. (1975), Orta Asya Türk Tarihi hakkında Dersler, (Hzr. K. Y. Kopraman ve A. i. Aka), Ankara: KB Yayınları. BEYHAKI, Ebu`l-fazl Muhammed. (1977), Tarih-i Beyhaki. (Nşr. A. E. Feyyaz), Meşhed, lntişarat-ı Danişgalı-ı Firdevsi. CURFADEKANI, Ebu`ş-Şeref Nasıh, (1374), Tercüme-i Tarih-i Yemini. (Nşr. C. Şiar), Tahran. İntişarat-ı İlmi ve Ferhengi. COZCANI, Minhac Sirac. (1363), Tabakat-ı Nôsıri, (Nşr. Abdü`l-Hay Habibl), I-IL, Tahran, Dünya-yı Kitab. GERDIZi, Ebü Said Abdü`f-Hay. (1363), Tarih-i Gerdizi. (Nşr. Abdü`I-Hay Habibi), Tahran, Dünya-yı Kitab. HARİZMI, Ebı Abdullah el-Katıb. (1895), Kiuibü Mefôtihi`l-Ulüm, (Ed. G. Van Vloterı), Leiden. İBNÜ`L-AOIM, Kemalü`d-Din. (1976), Bugyetü `I-Taleb fi Tarihi Haleb, (Nşr. A. Sevim), Ankara, TTK Yayınları. İBNÜ`L-ESIR, (1995), El-Kiimilfi `t-Tarih, (Nşr. A. el-Kadı), l-X, Beyrut. İŞANHANOV, C. ve B. KOÇNEV. (1979), "Drevneyşie Karahanidskie Morıety", iMK U, Vıpusk 15, Taşkent: 142-152. KAFESOGLU, İbrahim. (1966), `Tarihte `Türk` Adı". Reşit Rahmeti Arat için, Ankara: 306-319. ---, (1997), "Türkler", u. X1I/2: 142-143. KARŞI, CemaL. (1898), Mülhakiitü`s-Surdh, (Nşr. V. Barthold). Turkesıan, I, Petersburg. KAŞGARI, Mahmud. (1992), Divdnü Lügati `ı-Türk, (Tre. B. Atalay), I-IV, Ankara, [DK Yayınları. KOÇNEV, B. O. (1997), "Svod Nadpisey na Karahanidskih Monetah: Antroponimy i Titulatura (Çast 2)" vostoçnoe İstoriçeskoe lstoriçnikovedenne i Speısialnie Distsipliny Vıpusk 5, Moskova: 245-314. KOÇNEV. B. D. (1996), "The Origins of the Karakhanids: A reconsideratiorı", Der İslam Bd. 73. Wolter de Gruyter: 352-357. MENINI. Şeyh. (1286), eş-Şerh ii `1-Yemini el-Müsemmti bd-Fethi `1-Vehbi altı Tôrihi Ebi Nasr el-Utbi, J -II, Kahire. MESÜOI, Ebu`l-Hasan Ali. Mürücü`z-Zeheb ve Meadinü`l-Cevher, (Nşr. M. M. Kumeyhe), I-IV, Beyrut: Darü`l-Kütübil-İlmiyye. ıı Türkiyat Araştırmaları NAsIR HÜSREV Mervezi, (1375), Sefemôme, (Nşr. M. Debir Siyaki), Tahran, İntişarat-ı Zevvar. NİzAMI ARÜZI, Semerkandi, (1982), Çehôr Makale (Erbaa Makalat), (Frs. Nşr. ve Arp. Tre.Muhammed b. Tavit), Rabat, Külliyeıü`l-Adab ve`I-Ulümu`Jİnsaniyye bi`r-Rabat. NİzAMÜ`L-MÜLK, (1982), Siyaset-Name, (Hzr. M. A. Köymen), Ankara, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. ORKUN, H. N. (1994), Eski Türk Yazıtlan, I-III, Ankara, TDK Yayınları. ÖGEL, Bahaeddin. (2001), Türk Kültürünün Gelişme Çağları. İstanbuL. Pendnôme. (1975), (Nşr. ve Tre. E. Merçil), İTED, V, cüz: 1-2, İstanbul: 203-232. PRİTSAK, Orneljan. (1997), "Karahanlılar" u, VI: 251-273. REŞIDÜ`D-DIN, Fazlullah Hemedani, (1999), Cômiü `t-Tevôrih, (Nşr. A. Ateş), Selçuklular Tarihi, LI/ 5, Ankara, TTK Yayınları. SEM`ANİ, Ebi Sa`d Abdü`l-Kerim, (1898), Kitdbü `l-Ensôb, (Nşr. V. Barthold), Turkestan. I, Petersburg. ŞEBANKAREı` Muhammed b. Ali. (1376), Mecmau `l-Ensôb, (Nşr. M. H. Muhaddis), Tahran, İntişarat-ı Emir-i Kebir. TANERi, Aydın. (1993), Türk Kavramının Gelişmesi, Ankara. TOGAN, Z. V. (I 98 i), Umumi Türk Tarihine Giriş, İstanbuL (TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI DERGİSİNDEN ALINMIŞTIR)


Paylaş

Proje Yerlinet tarafından çözümlenmiştir.

© 2008 TurkMeclisi.org Her hakkı saklıdır. İçerik izin alınmadan kullanılamaz. Siteyi kullanan herkes "Kullanıcı Sözleşmesini" kabul etmiş sayılır. Kullanıcı Sözleşmesi.